افغانستان در زمینه واگذاری واحدهای دولتی، سیاستها و برنامه های مناسبی را تدوین کرده، بطوریکه از زمان آغاز تلاشهای سازمان های بين المللي و كشورهاي كمك كننده برای توسعه اقتصاد افغانستان، پروسه خصوصي سازي در اين كشور شتاب بيشتري پيدا كرده است. دولت هم تعهد كرده كه 54 واحد دولتي تا پايان سال 2009 از طريق فروش دارايي هاي آن جهت فعال سازي به بخش خصوصي واگذار شود.

البته شرايط كلي سرمايه گذاري در افغانستان در ماههای اخیر، از بعضی جهات کمی دشوار شده، به طوری که بر اساس گزارش بانك جهاني، افغانستان در بخش سرمايه گذاري در رده هاي پائين در بين 155 كشور جهان قرار دارد.

با این وجود دولت توانسته است در بخش اصلاحات ساختاري اقتصاد افغانستان مثل تدوين قوانين مدون در بخش سرمايه گذاري، امنيت، زير ساختهاي لازم و مقررات شفاف گامهای موثری را بر دارد.

پروژه هايي كه در طول اين چند سال به بخش خصوصي واگذار شده عبارتند از :سيمان غوري، كارخانه كود شيميايي شمال، ذغال سنگ، گاز افغان و سنگ مرمر تورخم .

روند خصوصي سازي اين واحدها فقط شامل زمين و ساختمانهاي آنها بوده و شامل منابع و ذخاير زميني نمي باشد.

سنگ آهن، معادن مس و سنگهاي قيمتي نيز فرصتهاي سرمايه گذاري فراوانی را براي بخش خصوصي فراهم آورده ، بطوری که معادن دست نخورده مس عينك، داربند و جوخار كه در جنوب شرق افغانستان واقع است و توسط هيئت زمين شناسي شوروي سابق شناسايي و بررسي شده ، داراي مس درجه يك جهاني میباشد.

یکی از موانع اصلی در مسیر توسعه سرمایه گذاری، کشت و تولید مواد مخدر در افغانستان میباشد.

بر اساس اعلام صندوق بین المللی پول، در سال 2001 تولید مواد مخدر در افغانستان، 60 درصد تولید ناخالص داخلی این کشور بود اما در سال 2006 میلادی این بخش تنها یک سوم یا حدود 35درصد اقتصاد افغانستان را تشکیل می داد که این موفقیتی بزرگ برای دولت حامد کرزی محسوب می شود.

افزایش سطح زیر کشت گندم و میوه در این کشور آسیایی، سبب می شود تاسهم مواد مخدر در اقتصاد کاهش یافته و درآمد این کشور از طریق تولید میوه و گندم ارتقا یابد.

دره هيرمند، قندهار، مزارشريف و قندوز موقعيت‌هاي بهتري براي توسعه كشاورزي دارند. افغانستان تا قبل از تسلط رژیم ماركسيستي ، از لحاظ مواد غذايي خودكفا بوده ولي پس از سال 1987 و در نتیجه بروز جنگ و درگيري‌هاي شديد داخلي، بسياري از زمين‌ها از زير كشت خارج شده و توليدات كشاورزي از رشد كافي باز ماند. همچنين بدليل افزايش جمعيت، كشور وابسته به واردات مواد غذايي بخصوص گندم مي‌باشد.

ویژگی های اقتصادی افغانستان را میتوان به صورت زیر بر شمرد:

1- موقعیت خوب این کشور، باعث شده که به عنوان دهلیز ترانزیت بین ذخایر نفت و گاز حوزه کاسپین و دریای هند شمرده شده و به عنوان مرکز تجارتی و ترانزیتی منطقه قلمداد شود.

2 - غنی بودن ذخایر منابع طبیعی مانند: گاز طبیعی ،نفت ،ذغال سنگ، مس

3- مناطق بزرگ و قابل کشت میوه جات خشک و تازه

4- احداث پارک ها و شهرک های صنعتی و گرایش به صنعتی شدن .

5- برخورداری از مزیت نسبی در تولید صنایع دستی از قبیل قالی، گلیم، فرش(نمد) و پوست قره قل نسبت به سایر کشورهای منطقه و جهان به دلیل وجود شرایط مناسب در افغانستان.

شاخص های اقتصادی افغانستان :

بر اساس داده های وزارت دارائی افغانستان، نرخ‌های نگران کننده ای که افغانستان را با مشکلات زیادی روبرو کرده ، نرخ 40 درصد، بیکاری و 53 درصد آمار زیر خط فقر در این کشور است.

حدود80 درصد از اراضي افغانستان كوهستانی، بيابانی و نيمه بيابانی است و حدود 15% درصد از خاك كشور که براي كشاورزي مستعد میباشد، دارای خاك مرغوب بوده كه قريب به نيمي از آن زير كشت است. ‪

بر اساس تخمین سازمان ملل در سال2007 ، ارزش توليد ناخالص داخلي با نرخ تورم 13درصد، معادل 843/8 میلیارد دلار و نرخ رشد واقعی 4/12 درصد بوده است.

در آمد سرانه بر اساس اعلام دولت افغانستان در سال 2007، حدود 400 دلار برآورد شده است.

همچنین بر اساس اعلام وزارت کار و امور اجتماعی در سال 2008، در افغانستان حدود 8 ميليون نفر نيروي كار وجود دارد که از این تعداد، حدود ۸0 % در بخش کشاورزی ، 10 % در صنعت (اغلب بافندگی) و10% در بخش خدمات اشتغال دارند.

صادرات این کشور در سال 2008 ، بر اساس آمارهای غیر رسمی 800 میلیون دلار و بر اساس آمارهای رسمی 500 دلار بوده که بیشتر شامل محصولات كشاورزي، صنايع دستي ، خشکبار و میوه جات، فرشهای دستباف، پشم، پنبه، پوست خام و چرم، گوهر های گرانبها و نیمه قیمتی میباشد و واردات آن که شامل نفت، كالاهاي سرمايه ا‌ي، محصولات غذايي ، كالاهاي مصرفي، ماشين‌هاي الكتريكي و غير الكتريكي و ... میباشد، حدود 823/ 3 میلیارد دلار بوده است.

از این ميزان، صادرات افغانستان به ایران را حدود 9 ميليون دلار و حجم واردات از این کشور را حدود 300 ميليون دلار برآورد کرده اند.

عمده ترین محصولات صادراتی این کشور به کشورهای هند (8/22 ٪ )، پاکستان (7/21 ٪ ) آمریکا (2/15% ) ، بریتانیا( 5/6%)، فنلاند (4/4%) ( آمار 2006)

منابع:

1- fact book- cia

2- undp
usaid- 3

4- سایت دولت افغانستان